رۆژنامهی هیوای نوێ ژماره 26
شوبات 6, 2008 at 4:41 pm (هاوپۆلنهكراو)
رۆژنامهی هیوای نوێ25
شوبات 6, 2008 at 2:56 pm (هاوپۆلنهكراو)
بهڕێزعوسمان جهعفهرى: هیَزو حیزبه كوردییهكان له رۆژههلاَتى كوردستان لهرِووداوهكان بهجیَماون
شوبات 5, 2008 at 9:17 pm (هاوپۆلنهكراو)
بارودۆخى سیاسى ئیَران تووشى قهیران بووه و لیَرهو لهویَش دهنگۆى ئهوه ههیه ئهمهریكا لهنزیك ماوهدا دهیهویَت رژیَمى ئیَران بگۆرِیَت، بۆ قسهو باسكردن لهسهر ئهم تهوهرهو رۆڵى پارته كوردییهكان لهم نیَوهندهدا، ئهم دیمانهیهمان ئامادهكرد لهگهڵ (عوسمان جهعفهرى) سكرتیَرى یهكیَتى دیموكراتى كوردستان (رۆژههلاَت).
ستیڤان: دیاره ئیَوه وهك یهكیَتى دیموكراتى كوردستان لهپژاك جیابوونهتهوه، ئایا ئهو فاكتۆره ههره گرنگ و ستراكتۆرییانه چى بوون كه ئیَوهیان لهپژاك هیَنایه دهرهوه؟
عوسمان جهعفهرى: هۆكارهكهى دهگهرِیَتهوه بۆ جیاوازیى فیكریى، جیاوازیى بیركردنهوهى كاروبارى سیاسى و ههندیَك مهسهلهى سازمانى و تهشكیلاتى، ئیَمه وهك كۆمهڵیَك لهبرایانى رۆژههلاَتى كوردستان كه لهنیَو پهكهكه دابووین و لهكۆنگرهیهكدا لهمانگى ئادارى 2004 (پژاك) مان دروستكرد، لهدوایدا بههۆى دهستیَوهردانى بهردهوامى سهركردایهتى پهكهكه (كۆنگرهى گهل) نهمانتوانى ئهو ههبوونمانه لهنیَو پهكهكه و لهنیَو رِیزهكانى پژاك دا دریَژه پىَ بدهین.
لهبهرئهوه ئیَمه جیابووینهوه بیركردنهوهیهكى دۆگما كه سهردهمى بهسهرچووه ئیدى ناتوانىَ وهلاَمدهرهوهى ئهورۆى كۆمهڵگه و سیاسهت و حیزبایهتى و خهبات و تیَكۆشان بیَت لهرۆژههلاَتى كوردستاندا.
بهو شیَوهیهى تهنیا خۆمان ببینین و كهسى تر نهبینین و لهچوارچیَوهى فكریَكى دۆگم بمیَنینهوه و تهنیا بیركردنهوهمان بیركردنهوهیهكى تاك بیَت و كهسى تر لهناوماندا قبوڵ نهكریَت، خۆمان بهئهڵتهرناتیڤى ههموو كهس بزانین، ئهمه بۆ ئیَمه قابیلى قبوڵ نهبوو، ئهمه بهردهوام بهسهر ئیَمهدا دهسهپیَنرا ئیَمهش نهمانتوانى ئهو شته قبوڵ بكهین.
بۆ ههموو كهسیَك رِوون و ئاشكرایه PKK و پژاك لهرِووى سیاسى و دیبلۆماسییهوه ههڵهى زۆریان ههبوو، ئیَمه ئهو سیاسهتانهمان بهباش نهدهزانى.
دوایش مهسهلهى تهشكیلاتى یان ئهو شیَوه مۆدیلهى بۆ رۆژههلاَتى كوردستان بهكاردههات وهلاَمدهرهوهى رۆژههلاَتى كوردستان نهبوو، ههر ئهو مۆدیله حیزبییهى كه بۆ باكورى كوردستان یان باشورى رۆژئاواى كوردستان سازكرابوو ههمان شتیش لهسهر ئیَمه فهرز دهكرا، ئیَمه ئهمهمان بهلاوه قبوڵ نهبوو چونكه ههر جیَگهو پارچهیهك تایبهتمهندیى خۆى ههیه، دهبیَت وهك تایبهتمهندیى خۆى كار سیاسى تیا بكریَت، لهدهرهوهى ئهمانهش كۆمهڵیَك شتى تر ههبوون وهك ئهوهى سهركردایهتى ئیَمه سهركردایهتییهكى خاڵیسى كوردى ئیَران نهبوو، لهدهستهى سهركردایهتى دهتوانم بڵیَم لهنیوه زیاتر سهركردایهتى پژاك له خهڵكى پارچهكانى تر بوون و هیچ ئاشناییهك و زانستیَكى سیاسى تهواویان لهسهر رۆژههلاَتى كوردستان نهبوو لهبهرئهوه لهزۆر كاریاندا بهههڵهدا دهچوون، دوایش ئیرادهى خۆمان بهدهستى خۆمانهوه نهبوو، پژاك بهدهستى لهخۆى سهرتر بوو، ئیَمه نهماندهتوانى بهو جۆره كارو خهبات بكهین كه پیَویستى كات و شویَن دهیهویَت بۆیه ههوڵى جیابوونهوهمان دا.
جگه لهوانهش بهگشتى PKK گهیشتبووه قۆناغ و ئاستیَك نه ناوچه ئهوى قبوڵ دهكرد نهدنیا ئهوى قبوڵ دهكرد وهك ئهورۆیش ههر بهردهوامه لهسهر ئهو سیاسهته، لهبهرئهوه ئیَمه به پیَویستمان زانى كه خۆمان لهو تهنگژهیهى پهكهكه كهوتۆته ناوى دهربازبكهین، ئهمهش ماناى ئهوه نییه پشت له كوردایهتى بكهین.
ستیڤان: بارودۆخى سیاسى لهئیَراندا بهتهنگژهیهكى خنكیَنهردا تیَدهپهرِیَت، فایلى پیتاندنى یۆرانیۆم یهكیَكه لهو فایلانهى كه كیَشهى گهورهى ناوهتهوه لهئاستى نیَودهوڵهتیدا، پیَتوایه چارهنووسى سیاسى ئیَران بهكوىَ دهگات؟ ئایا ههمان سیناریۆى عیَراق لهسهر ئیَرانیش دووباره دهبیَتهوه یاخود بۆ ئیَران رِیَگهو میكانیزمى تر ههیه؟ بهكورتییهكهى چارهنووسى ئیَران لهجانتاى دهسهلاَتدارانى ئهمهریكى و چهكمهچهى كۆنگریَسدایه من دهپرسم چارهنووسى ئیَران بۆ كوىَ؟
عوسمان جهعفهرى: مهسهلهى ئیَران شتیَك نییه بڵیَین چونكه ئهمهریكا هاتۆته ناوچهكهوه ئیدى ئیَران كهوتۆته تهنگژهوه، مهسهلهى ئیَران ئهوهیه رژیَمیَك ههیه كهبیست و حهوت ساڵ بهسهریدا رۆیشتووه لهسهر بنهمایهكى فكریَكى كۆنهپهرست كه ناتوانیَت له دنیایهكى مۆدیَرنى وهك ئهورِۆدا ناو و دهنگ و كاریگهریى ههبیَت، ئهم سیستهمه وهك زۆر سیستهمى ترى دنیا تهمهنى بهسهرهاتووه، ههتا پیَموایه ئهگهر ئهمهریكا و مهسهلهى پیتاندنى یۆرانیۆمیش نهبیَت، ئهو رژیَمه میَژووى بهسهرچووه و ئیَكسپایهر بووه، ئهمرۆ بیَت یان بهیانى ههردهبیَت لهبهین بچیَت، بهلاَم ئیدى ئهوه دهمیَنیَتهوه سهر ئهو میكانیزمانه كه چهنده كاریگهر و بههیَزن لهگۆرِینى كۆمارى ئیسلامیدا.
پرۆسهى رۆژههلاَتى ناوهرِاستى گهورهش كه هاتۆته ئاراوه، ئهمه پرۆسهیهكى بهردهوامهو ئیشى خۆى دهكات، ئهم سیستهمانهى كه ئیَستا سیستهمگهلیَكن كه كاتى سیڤهر و لۆزان، فهرِهنساو بهریتانیا سازیانكردوون، ئهمهریكا بىَ كاریگهریى بووه لهو شتانه، بهلاَم ئیَستا كه ئهمهریكا بۆته زلهیَزیَكى گهورهى دنیا ئهو سیستهمه كۆنانهى پىَ قبوڵ نییه و دهیهویَت ئهو نهخشانه بگۆرِیَت كه ئهو دروستى نهكردوون و لهجیَگهیاندا سیستهم و نهخشهى نوىَ سازبكات.
ئیَران بهتهبیعهتى حاڵ گرنگترین بهشى رۆژههلاَتى ناوهرِاستى گهورهیه، من پیَموایه ههموو ئهو رِووداوانهى لهعیَراق و ئهفغانستان و لوبنان و فهلهستین رِوودهدهن مهبهستى ئهسڵى لیَى ئیَرانه، ههتا ئهگهر ساڵى 2001 بههانهى تاڵبانیش نهبوایه ئهمهریكا بههانهیهكى ترى دهدۆزییهوه بۆ ئهوهى بیَت لاى رۆژههلاَتى ئیَران بگریَت، ههتا ئهگهر بههانهی چهكى كۆكوژیش نهبوایه كه سهدام نهیبوو بههانهى ترى دهدۆزییهوه كهبیَت لاى رۆژئاواى ئیَران بگریَت، زۆر ئۆتۆماتیكیش باشوورى ئیَران وهك كهنداو، باكورى ئیَران وهك ئازهرباینجان و توركمانستان ئیَستا ههموو پرِن لهپایهگا سهربازییه گهورهكانى ئهمهریكا، ئهگهر تهماشا بكهین لهههموو لایهكهوه ئیَرانیان گهمارۆ داوه.
بۆیه ئهگهر مهسهلهى یۆرانیۆمیش نهبیَت گۆرِانكاریى كردن لهسیستهمى ئیَران بۆته زهرورهتیَك بۆ ئهمهریكا، بۆیه مهسهلهى چهكى ئهتۆمى و پیتاندنى یۆرانیۆم بووه بهیارمهتیدهریَك كه زووتر مهسهلهكه حهل بكات بۆ روخاندنى رژیَمى ئیَران، وهلىَ كۆمارى ئیسلامى له ناوهرِۆكى خۆیدا لهرِووى سیاسى و ئابوریى و كۆمهلاَیهتى و فهرههنگییهوه لهرِووخاندایه، ئهم مهسهلهیه گۆرِانهكه خیَراتر دهكات و بهدڵنیایشهوه ئیَران بهرهو رِووخان دهچیَت.
بهلاَم بهو سیناریۆو شیَوهیهى كه لهعیَراقدا رِوویدا ئهمه شتگهلیَكن كه ناتوانین جهزمى لهسهر بكهین كه وهك عیَراق هیَرش دهبریَته سهر ئیَران ئهمانه دهبیَت داهاتوو رِوونیان بكاتهوه، بۆیه ناتوانین بڵیَین بهههمان شیَوهى عیَراق دهبیَت چونكه شهرایتى ئیَران جیاوازتره و ناگونجیَت لهگهڵ عیَراق وهك یهكبن.
ستیڤان: لیَرهوه تیَگهیشتین گۆرِان لهسیستهمى كۆمارى ئیسلامیدا حهتمییه، واته ئهگهر پاساوى پیتاندنى یۆرانیۆمیش لهئارادا نهبیَت، رژیَمى ئیَران مۆدیلیَكى بهسهرچووه و ناتوانیَت بهرگهى دنیاى مودیَرن بگریَت، مادام وایه لیَرهوه ئهركى ئۆپۆزیسیۆنى كوردیى دهست پیَدهكات، تۆ پیَتوایه ئۆپۆزیسیۆنى كوردیى بهم پهرش و بلاَویى و بىَ هیَزییهوه دهتوانیَت لهئایندهى سیاسى ئیَراندا رۆڵ بگیَرِیَت بهتایبهتى لهبهدهستهیَنانى مافه نهتهوهییهكانى گهلى كورددا؟
عوسمان جهعفهرى: بهداخهوه ئۆپۆزیسیۆنیَكى بههیَز چ لهناو فارس و ئارهزو بلوچ و تورك و عهرهبهكاندا چ بهتایبهت لهناو كوردهكاندا بوونى نییه، ههتا ئهگهر ئۆپۆزیسیۆنهكانمان بههیَزبوونایه و لهگهڵ ئۆپۆزیسیۆنهكانى ناوخۆدا یهكیانبگرتایهتهوه، پیَویست بهتههدیدى ئهمهریكا و پیَویستى به دهستیَوهردانى دهرهكى نهبوو، كاولكاریى و بهدبهختییهك كه بهسهر عیَراقدا هات بهسهر ئیَراندا نهدههات ئهگهر فهرز لهسهر ئهوه دابنیَین كه دهستیَوهردانیَكى دهرهكى لهسهر ئیَرانیش بكریَت وهك عیَراق.
ئیَستا ئۆپۆزسیۆنى كوردیى دهبیَت بزانیَت ئهركى خۆى ئهركیَكى سیاسییهو دهبیَت گوتارهكهشمان گوتاریَكى نهتهوهیى بیَت، دهبیَت ئهم ئۆپۆزیسیۆنه لهئامادهكارییهكى باشدا بیَت، بهلاَم بهداخهوه دهبینین لاوازییهك كهوتۆته ئۆپۆزیسۆنى كوردییهوه، جیاوازیى ناوخۆیى لهناو حیزبهكاندا زۆر رِوون و بهرجهسته و زهق بووهتهوه كه زۆر كیَشهى گرنگ فهرامۆشكراون.
بهداخهوه ئهو هیَزهى كه دهبیَت خهرجى گۆرِینى رژیَم بكریَت بهداخهوه ئهمرۆ لهناو حیزبهكاندا سهرفى كیَشه ناوخۆییهكان دهكریَت و ههندیَك كیَشه و مهسائیل لهناو حیزبهكاندا ههن ناهیَڵن ئهو هیَزه سهرفى ئهو خهباته بكریَت.
لهبهرئهوه هیَزه كوردییهكان لهرۆژههلاَتى كوردستان بهجیَماون، تهماشاى ساڵى 2003 – 2004 دهكهین گهرموگورِییهكى باش كهوتبووه ناو حیزبه كوردییهكانهوه و بزووتنهوهیهكى گهرم ههبوو بهلاَم ئیَستا هیَدى هیَدى ئهو گهرمییه نامیَنیَت، ئهورِۆكه زۆریَك لهحیزبهكانى رۆژههلاَت خاوهنى رِاگهیاندن و تهلهفزیۆنن، بهداخهوه كهڵكیان لیَوهرنهگرتووه بۆ سازماندانى خهڵك، ههموو تهلهفزیۆنه كوردییهكان كۆبكهرهوه بهئهندازهیى یهك سهعات دهنگى ئهمهریكا كه پرۆگرامى ههیه بۆ سهر ئیَران كهیفییهتیان نییه.
لهبهرئهوه من هیَزو ئۆپۆزیسیۆنى كوردیى لهرۆژههلاَتى كوردستان بهئاماده نازانم، ئهگهریش ئهو میكانیزمه دهرهكیانه ههن بۆ گۆرِینى ئیَران بهبۆچوونى من دهگهرِیَتهوه بۆ نهبوونى ئهڵتهرناتیڤى سیاسى بۆ سبهینیَى سیاسهتى ئیَران بهتایبهت له كوردستاندا، بۆیه دهبینین حیزبه كوردییهكان بهههند وهرناگیریَن لهلایهنى دهرهوه و بهساردیى تهماشایان لیَدهكهن، چونكه ئهو هیَزهى كه جاران ههبوو ئهمرۆ بههۆى كیَشهى ناوخۆییهوه نهماوه.
ستیڤان: لهباشوورى كوردستان لهلاوازیى و گهندهڵى پارتى و یهكیَتیدا، بزوتنهوه ئیسلامییهكان وهك ئهڵتهرناتیڤیَكى سیاسى كارا خۆیان خستهرِوو و وهك هیَزى سیَههم دهركهوتن و خهونى زیاتریشیان ههیه. پیَتوانییه ئهو بۆشاییهى لهرۆژههلاَتى كوردستاندا له ئهمرۆو ئایندهدا دروست بووه و دروست دهبیَت پانتاییهكى باش دهرِهخسیَنىَ بۆ حیزبهكانى تر كه خاوهنى دیدیَكى ناسیۆنالیستى نین و دۆزى گهلى كورد بههیچ جۆریَك لهرۆژهڤیاندا نییه؟ ئایا پیَتوانییه هیَزى تر دیَت كۆنترۆڵى جموجۆڵى سیاسى دهكات لهرۆژههلاَتى كوردستاندا بهبىَ رِهچاوكردنى دۆزى نهتهوهیى كورد؟
عوسمان جهعفهرى: پرسیارهكهتان بهجیَیه، بهرِاستى وایه، ئهو تهسهورو تهوهقوعهى خهڵك بهتایبهت تویَژى رِۆشنبیریى رۆژههلاَتى كوردستان له ئۆپۆزیسیۆنى كوردیى ههیانه لهدهرهوهى ولاَت هیَواش هیَواش بهرهو ساردبوونهوه دهچیَت، بۆچى؟
چونكه لهناوخۆ بهرهى موتهحیدى كوردو و بهرهى ریفۆرمخوازیى كورد سازبووه، لهنیَو خۆجهرایانانى ئیسلامى ههروهك ئیَره (باشوورى كوردستان) لهویَش بههیَزن، ئیَمه دهبیَت خۆمان لهوانه غافڵ نهكهین.
واقیعیهتیَك ههیه لهرۆژههلاَتى كوردستاندا دوو جهرهیانى بههیَزى ئیسلامى كاردهكهن، ئیَستا قبوڵمان بیَت یان نا، ئهوانه لهدهرهوه هیَزیان ههبیَت یان نهیانبیَت، لهناوخۆ خاوهنى هیَزى گهورهن و جهماوهریَكى زۆریان ههیه و بهجیدیى كاردهكهن و توانیویانه جیَگهو رِیَگهى خۆیان بكهنهوه و زۆریَك لهخویَندكاران و رۆشنبیران و جهماوهرى خهڵك بهگشتى بهلاى خۆیاندا رِابكیَشن.
ئهگهر بیَتوو ئهم حیزبانهى ئیَستا ئهڵتهرناتیڤ نهبن و وهلاَمدهرهوهى خهڵك نهبن، ئهوه ساحهكه دهكهویَته دهستى غهیرى ئۆپۆزیسیۆنیَك كه ساڵههاى ساڵه خویَن دهدات و خهبات دهكات و دووچارى دهیان كیَشه و نارِهحهتى بووه لهمیَژووى دهستپیَكردنییهوه تا رۆژى ئهورِۆ.
بۆیه داوا دهكهین له ههموو حیزبه سیاسییهكانى رۆژههلاَتى كوردستان بۆ دروستكردنى بهرهیهكى سیاسى دیموكراتیك و ههوڵبدهن كه نههیَڵریَت ساحهى رۆژههلاَتى كوردستان لهبیروباوهرِیَكى نهتهوهییهوه وهرچهرخیَت بۆ بیروباوهرِیَكى تر كه ئایندهى كورد دهخاته مهترسییهوه لهو پارچهیهى كوردستاندا.
عوسمان جهعفهری: سهردهمی دوو جهمسهری تێپهڕی كه گهلانی بن دهست به هاریكاری جهمسهری سوسیالیستی خۆیان ڕزگار بكهن
شوبات 5, 2008 at 5:53 pm (هاوپۆلنهكراو)
هیوای نوێ ئهمجارهیان لهسهر گوڕانكارییهكانی ناوچهی رۆژههڵاتی ناوهڕاست و رێگهچارهكان و ئایندهی كوردستان و به تایبهتی رۆژههڵاتی كوردستان لهم نێوهدا ، دیمانهیهكی لهگهڵ بهڕێز ”عوسمان جهعفهری ”سكرتێری گشتی یهكێتی دیموكراتی كوردستان ئهنجام داوه كه ئهمه دهقهكهیهتی:
هیوای نوێ: كاك عوسمان ئێوه رهوشی ههنووكهیی رۆژههڵاتی ناوین چۆن دهنرخێنن؟
عوسمان جهعفهری: ئهوزاعی رۆژههڵاتی ناوهراستی گرێدراوی بارودۆخی گشتی جیهانه، ئهو موعادیله سیاسیهگشتیانه كه له ئاستی جیهانیدا بهڕێوه دهچێت رهوشی رۆژههڵاتی ناوهراستیشی لهناوخۆوه گرتۆتهوه، بێ چارهسهری له ئاستی كێشهكانی فلستین و ئیسراییل، لوبنان، ئێراق و ئهفغانستان و كێشهی پرۆژه ئهتۆمییهكانی ئێران، توركیا و مهسهلهی كورد و لهسهروهی ههموویانه كێشهی تیرۆریزم له ناوچهكهدا ههر وهكو پێشتر بهردهوام دهكات و هێشتا چارهسهرییان بهدوی خۆیانهو نههێناوه، له راستییدا دهبینین كه كێشهكان رۆژبهرۆژ قوڵتر وزهق تر دهبنهوه و كۆشتن و ماڵ كاولی زۆر و زۆرتر دهبن و ئالۆزییهكان له پانتاییهكی مهزن پهرهدهستێنێ، جموجوڵه سیاسی و دیپلۆماتیكهكان و جموجوڵه سهربازییهكان چ لهئاستی وڵاتانی رۆژههڵاتی ناوهراست و چ لهئاستی دهرهوه بۆ چارهسهری ئهم كێشانه گهلێك زۆره، بهڵام نهیانتوانیوه رهوشهكه هێور بكهنهوه و چارهسهری بهدی بهێنێت، ئهو دو جهبههیه كه لهناوچهكهدا لهگهڵ یهكتردا ململانێ دهكهن نایانهوێ لهیهكتر حاڵی بن، ههر دوو یهكتر به ئهو پهڕی دیكتاتۆری و دووربوون له راستییهكان تاوانبار دهكهن، قسهی ههریهك بۆ ئهوی تر ئهوهیه كه دهبێت ههر یهكێكیان بمێنێت و ئهوی دیكه دهبێ بروخێت و له ناو بچێت، لهئاست كێشهكانی ئیسراییل و لوبنان و سوریا وه له ئاستی كێشهكانی ناوخۆیی ئێراق و له ئاستێكی گهورهتر دا كێشهی ئامریكا و تیرۆریزم لهناوچهكهدا بهزهقی خۆی دهنوێنیت.
بهم شێوه تێگهیشتنه له چارهسهری كێشهكان واته كه من بم یا تۆ، پێموایه نهك هیچ كێشهیهك چارهسهر نابێت بهڵكو كێشهكان قووڵتر و برینهكان زۆرتر دبن وخوێن و خوێن ڕشتن ههر رۆژ روو له زیادبوون دهكات، ئهوه زیاتر له نیو سهدهیه كه ههموو ئهو رێگایانه كه ویستوویانه ئهم كێشانه چارهسهر بكهن تاقی كراوهتهوه، بهڵام تائێستا رێگای لهیهكتر حاڵی بوون و ههوڵدان بۆ لهیهك تێگهیشتن كهم تاقیكراوهتهوه ، وه یا نهیانویستوه كه بهم شێوهیه لهیهك نزیك ببنهوه و ئاشتی و دیموكراسی بۆ گهل و ناوچهكه بێنن.بیرۆكهی پاوانخوازی له ههموو ههڵسووكهوتێكی سیاسی و دیپلۆماسی چ لهئاستی ناوچهكهدا و چ لهئاستی دهرهوه دا رێگای داوهته ههموو توندوتیژییهك و رێگای چارهسهری لهبهردهم بچوكترین كێشهی ئهم ناوچهیه بڕیوه و ئیجازه به هیچ دیالۆگێكی پۆزێتیڤ كه بتوانێت مهسالیح و بهرژهوهندی ههموو ئایین و مهزههب و نژادێك بپارێزێت و ههموو چین و توێژێك له ناوخۆیدا كۆبكاتهوه و ژیانی پێكهوه بوون و موسالمهت ئامێز بێت نادات، پێم وایه تاوهكو ئهم بیرۆكهیه كه وهك ئیدۆلۆژی و فهلسهفهیك رهنگی داوهتهوه بۆههر دوو لایهنهی كێشهكان لاناونهبرێت وهێدی هێدی كهمڕهنگ و بێ بایهخ نهكرێت، نزیك بوونهوه لهچارهسهری كێشهكانی رۆژههڵاتی ناوهڕاست زۆر ئهستهمه چونكو ئهوه زیاتر له نیو سهدهیه كه ئهم مهسهلانه دهبینین و تهجرهبهیان دهكهین ئهوهش دهگهڕێته بۆ جودا بوونی ئهم كێشانه له رۆژههڵاتی ناوهڕاست لهگهڵ كێشهكانی تر له ناوچهكانی تری جیهان و ههروهها تایبهتمهندی كێشهكان و ههروهها لایهنهكانی كێشهكان.
ئهمانه وایان كردوه كه چارهسهرییهك كه بۆ “باڵكان” بهكار هێندرا به پێچهوانهوه نهتوانێ لێرهدا چارهسهر و كارساز بێ. رۆژههڵاتی ناوهڕاست ناوچهیهكی پان و بهرین و خاوهن زۆر لایهن و تهرهفه و كێشهكان تهنیا كێشهی نژادێك یان مهزههبێك نییه بهڵكو بهدهیان كێشهی جۆراجۆری له خۆی دا كۆكردۆتهوه كه تهنیا بهلایهنێك یا هێزێك ، بێ لهبهرچاوگرتنی ئهوانی تر نامومكینه.
دوو رژێمی دیكتاتۆری سهدام حسێن و تاڵیبان رووخێندران، بهڵام نهك كۆتایی به تیرۆریزم نههات بهڵكو دیسان سهلهنوێ سهرههڵدهدات و رێگا بۆ زۆر گروپی تیرۆریستی تر خۆش دهكات و هێز و تواناشیان پێ دهبهخشێت، رۆژ له دوای رۆژ ناوهندی قهراری تازه بۆ ئهم موعادیله سیاسیانه سازدهبێت و لهباتی چارهسهری كێشهكان تهنها دهس بهدهس دهبن.
بۆچارهسهری كێشهی ئێراق ههموو رێگهیهكی كۆن ونوێ دووپات دهبێتهوه و هیچی تر ، جارێك هێز زۆرتر دهبێ و جارێكی تر قهراری كهم كردنهوه دهدهن بهڵام كێشهكان وهك خۆیان دهمێننهوه و له ئهسڵی مهسهلهكه دا هیچ گۆڕانێك بهدی ناكرێ.
تهنانهت ئێران و سوریاش ههر وهك پێشتر لهسهر قسه وباسی خۆیانن و بگره ئێران پێداگره لهسهر ههڵوێستهكانی خۆی سهبارهت به جۆری كێشهكان و جۆرهی چارهسهركردنیان.
بهكورتی دهتوانم بڵێم سرنجی زۆر كهس و لایهن، سرنج و تێگهیشتنی رووكهشیانه یا جوانتر بڵێم پۆپۆلیستیانه، ئهسڵ و ئهساسی كێشهكان زۆر قوڵتر لهوانهیه كه بیری تهسكی ئێمه بۆی دهچێت.
هیوای نوێ: له نێو ئهم دۆخه ئاڵۆزهدا مهسهلهی كورد و كوردستان چۆن دهبینن و رای ئێوه چۆنه؟
عوسمان جهعفهری: تهبیعهتهن رهوشی كورد له ههر چوارپارچهی كوردستان گرێدراوی رهوشی رۆژههڵاتی ناوهڕاسته یانی ههر چهشنه پێشكهوتنێكی پۆزێتیڤ كاریگهری باشی لهسهر كوردستان كه بهشێكی ههره گهورهی كێشهكانی داوهته لای خۆی ههیه و به پێچهوانهشهوه ههر ههڵسوكهوتێكی نگاتیڤانهش كاریگهری خراپی لێ دهكهوێتهوه.
ئهوه راستییهكی مێژوویه كه كێشهی كورد و كوردستان بهشێكی مهزنی كێشهكانی رۆژههڵاتی ناوهڕاسته و تا ئێستا له ئاستی رهوای خۆی چارهسهری به خۆیهوه نهدیوه تهنانهت بگره زۆر جاریش هێزهكانی ناوچهی رۆژههڵاتی ناوهڕاست ودهرهوهش مهسهلهی كوردیان بۆ بهرژهوهندی خۆیان به كار هێناوه و تهنیا كهڵكی خۆیانیان لێ وهرگرتووه، چونكو له ئاوهها كایهیهكی گهورهی سیاسی دا تۆ دهبێ هێز بیت بهرامبهر به ئهوانی دیكه تا بتوانی لهو كایهیه دا سهركوتوو بیت و شتێكت بهركهوێت ، بهڵام بهداخهوه بههۆی ئهوه كه هێزێكی بهتوانا و بهقووهت نهبووین باش نهمانتوانیوه لهم رهوشانهدا كه دێنه پێشمانهوه و دهرباز دهبن باش خۆمان بنوێنین و به قازانجی گهلهكهمان سیاسهت بكهین و بگره زۆر جاریش زهرهری گهورهی مێژوویمان دهست كهوتووه.
وهكو گوتم بهشێكی گهورهی كێشه ئێمهین، بهڵام له گیروداری ئهم كێشانهدا وهك رێكخراوهسیاسیهكان ئهوه ئێمه نین كه سیاسهت دهكهین و ئیرادهی سیاسی گهلهكهمان رێبهری دهكهین ، ئێمه ئیراده و ویست و خواستی خۆمان داوهته دهستی كهسانی دیكه كه مافمان بستێنن و چارهسهریمان بۆ ببیننهوه و لهدوورهوه تهنها تماشا دهكهین.
له راستییدا له هیچ خهباتێك دا كه وه پێشی خۆمانمان ناوه پرۆژهیهكی روون و شهفافمان نییه، ئێستاش ستراتژییهكی واحیدمان بۆ ئایندهی كوردستان نییه، له ههر كوێ وه تهبڵمان بۆ لێدهن بێ خهم ههڵدهپهڕین بێ ئهوهی بزانین ئاكامی ئهو سهما و رهقسه به كوێ دهگات و چی دهبێ، ئێمه دهڵێن رێبهریی ئیرادهی گهلێك دهكهین كهچی رۆژێك له رۆژان گوێمان نهداوهته گهلهكهمان كه بزانین چییان لهئێمه دهوێ و كوردستانێكی چۆنیان دهوێت؟ ئهمهش لهبهر ئهوهیه كه ئێمه زۆر دوورین له گهل و نیشتمان، دهتوانم بڵێم گهلی كورد تایبهت له رۆژههڵاتی كوردستان زۆر پێشكهوتووتر له رێكخراوه سیاسیهكانن بهم بۆنهوه كه لهناو خۆیان دا خاوهن رێكخستنن، بهدهیان دامهزراوه و ئهنجومهن و كاری هاوبهشی فهرههنگی و كۆمهڵایهتی و سیاسیان سازداوه و بهڕێوهی دهبهن و یهكگرتووانه له باشووری رۆژههڵات تا باكووری رۆژههڵات پێكهوه كاردهكهن، بهرنامهی روون و شهفافی خۆیان ههیه، بهقهد ئێمه پهرت وبڵاو نین و به ئیرادهی خۆیان تێكهڵاوی ههموو جۆره خهبات و تێكۆشانێك دهبن و بهدوور له ههر چهشنه ناكۆكییهك بهبێ جیاوازی ناوچه و دین و مهزههب كار بۆ گهشهسهندنی سیاسی و فهرههنگی و كۆمهڵایهتی و ئابووری خۆیان دهكهن.
ئهوه راستییهكه كه ئهگهر ئێمهی كورد پێش ههموو كهس لهخۆمان نهگهڕین و دڵسۆزی خۆمان نهبین هیچ هێز ولایهنێك بۆ ئێمه و ناوچهكهمان دڵسۆز نیه و قازانج و بهرژهوهندی ئێمه ناپارێزێت.
بهدهیان و بگره سهدان پیلان له دهورووبهری ئێمهیه و ئێمهش زۆر بهسانایی و ئاسایی له پهنایان دهرباز دهبین و تهنیا و تهنیا دڵمان به موداخیلهیهكی دهرهوهیی خۆش كردوه. دهبێ تاكو ئێستا بهباشی زانی بێتمان و بۆمان روونكرابێتهوه كه ئهو مودیله چارهسهری ناهێنێت و تهنانهت بۆ وڵاتێكی وهك ئێران تهنها ماڵ وێرانی و كاوڵبوونی دهیان ساڵهی بۆ كوردستان بهجێ دێڵێ. راسته كورد لهههر چوارپارچه كێشهی ههیه بهڵام ئهوه لهبیر نهكهین رێگهی چارهسهری ههموو وهك یهك نین، ئێمه ناتوانین ئهو مودیلی چارهسهرییه كه بۆ باشووری كوردستان هاته كایهوه بۆ رۆژههڵاتی كوردستانیش چاوهڕوانی بكهین چونكه ههل و مهرجی ئهم پارچهیه جیاوازییهكی یهكجار زۆری لهگهڵ رۆژههڵاتی كوردستان ههبووه و ههیهتی.
پێم وایه دهبێ سهرلهنوێ ههموو حیزبه كوردیهكان موراجیعهیهكی دیكهی خۆیان بكهن و لهههموو بورارێكدا پێداچوونهوه و نوێكردنهوهیهان ههبێ.
هیوای نوێ: وهك دهزانن له مانگی رابردوو دا رۆژههڵاتی كوردستان شاهیدی چهند كردهوهیهكی چهكداری بوو و ئهمهش بوو بههۆی تۆپ باران كردنی ناوچه سنورییهكانی باشووری كوردستان و له زۆر جیگهدا باسی دیسانهوه دهسپێكردنی شهڕی چهكداری هاتۆته ئاراوه، رای ئێوهی بهڕێز سهربارهت بهم مهسهلهیه چۆنه و چۆن دهینرخێنن؟
بهڕێز عوسمان جهعفهری: له مێژووی كورد و كوردستان پاش ههزاران ساڵ كوێرهوهری و تێكۆشان و خهبات له پێناوی ئازادی گهلی كورد ، ئهوه جاری یهكهمه ئێمه حوكومهتێكی كوردی دهبینین، دهسكهوتێكه كه ئهركی سهرشانی ههر كوردێكه كه خۆی به ئاڵاههڵگری رێبازی نهتهوایهتی دهزانێ كه بیپارێزێت و له پێناویدا كاروتێكۆشان بكات، بهبێ سهركهوتنی ئهم پارچهیه و بهبێ سهقامگیربوونی رهوشی ئهمنی باشووری كوردستان هیچ هێزێكی پارچهكانی تری كوردستان ناتوانن به باشی كاروخهباتی خویان ههڵسوڕێنن، لهبهر ئهمه ههر چهشنه ههڵسوكهوتێك كه ببێته مایهی نائهمن كردنی ئهم پارچهیه به زهرهری ههموو كوردێك تهواو دهبێ بگره لهوانهیه ببێته هۆی ئاڵۆز بوونێكی گهوره كه هیچكات بۆ كورد قهرهبوو ناكرێتهوه. كهوابوو دهبێت ههموو لایهنهكان بهئهو پهڕی بهرپرسیارییهتیهوه بجوڵێنهوه و كردهوهیهك نهكهن كه مێژوو دووپات بێتهوه و بگهڕێینهوه بۆ ئهو رۆژه رهشانهی كه دهرهتانی هیچمان نهبوو.
سهردهمی ئێستا سهردهمی تێكۆشانی فیكر و عهقڵه، نابێت به شێوهی سهردهمانی رابردوو چاوهڕوانی چارهسهری كێشهی كورد بین واته چهك و شهڕ به چارهسهر بزانین. ئهوه سهد ساڵه كه كورد چهك لهشانه و بستێك لهخاكی كوردستان نهماوه كه شهڕی چهكداری تێدانهكرد بێت، بهڵام ئهنجامی ئهساسیمان لێ وهرنهگرت، كورد بهو شێوه خهباته لهسهدهی رابردوو دا خۆی ژیاندهوه بهڵام بۆ سهركهوتن لهم سهدهیهدا چیدی پێویستی به خهباتی چهكداری و شاخ نییه.
ههر سهدهمێك شتێك دهخوازێت، سهردهمی دوو جهمسهری تێپهڕی كه گهلانی بن دهست به هاریكاری جهمسهری سوسیالیستی خۆیان رزگار بكهن، ئێستا سهردهمێكه كهدهبێ به سوود وهرگرتن له پێشكهوتنه زانستیهكانی رۆژ لهبواری هێزی دیپلۆماسی و راگهیاندن و خۆ رێكخستن رێی پێشكهوتن بگرینهبهر، سهردهمی شیعار و ئاژیتاسیۆن بهسهر چووه، گهلی كورد ئهوڕۆ له نێوخۆیدا بهههزاران كهسایهتی ئهنتلهكتووهلی ههیه كه زانستیانه و فیكرهن تهعامول دهكهن وهك له وهڵامی پرسیاری یهكهم دا عهرزم كرد خهڵك له نێو رۆژههڵاتی كوردستان، ئێستا له باشووری تا باكووری به هێزی عیلم و عهقڵ ههڵسوكهوت دهكهن و خاوهنی دهیان رێكخستنی كۆمهڵایهتی و چاندی و سیاسی و ئۆكۆنۆمین. دهبێت رێگه لهبهردهم ئهوانه بكهینهوه بۆ باشتر ئهكتیڤ بوونیان، نه به سازكردنی شهڕ و پێكدادانی چهكداری رهوشهكهیان لێ ئاڵۆز بكهین، وهكو باسم كرد زهرهری شهڕی چهكداری ههر ئهوه نیه كه باشوورمان له كیس بچێت ئهو ههموو پێشكهوتنانه كه له ناوخۆی وڵاتهكهمان سازبوونه ئهوانهش تێكدهچن.
ئهوڕۆ لهناوخۆی كوردستان پێداویستیمان به فهزایهكی دوور له شهڕ و ئاڵۆزی ههیه تاكو ناوخۆ بتوانێت رۆژ له دوای رۆژ پێشكهوتنی باش به خۆیهوه ببینێت كه لهراستییدا خزمهت بهههمووانه. له قازانجی كهسێكدا نیه ئهوڕۆ كوردستان دیسان میلیتاریزه بكرێت و فهزای شهڕو خوێن خۆی بهسهر خهباتی مهدهنی و رۆشنبیری دا زاڵ بكات.
سهدهی بیست و یهكهم ، سهدهی دیالۆگ و دیموكراسییهته، ئهمڕۆ وهكوو ساڵانی رابردوو نییه كه دهنگی كورد نهگاته جێگهیهك، ئهمڕۆ دهنگی دیالۆگ و دیموكراسییهت باشتر و جوانتر دهگهیهته گوێ ی جیهانیان، كورد له رۆژی ئهمڕۆدا خاوهنی دهیان راگهیاندنه دهتوانێ به ئهكتیڤ كردنی ئهم ئامرازانه دهنگی خۆی به ههموو شوێن و جێگهیهكی جیهان بگهیهنێت و بچێتهنێو ماڵی ههموو كوردێك و فێری سیاسهت و رێكخستنیان بكات.
ئهوهتا نهك ههر شهڕی چهكدارای ئێمه، ئهنجامی باشی لێناكهوێتهوه بهڵكو زلهێزهكانی جیهانیش به ههموو چهكه مودێڕنهكانیانهوه ناتوانن كێشهكانی خۆیان و جیهان چارهسهر بكهن. دهبێ لهوهی كه ئێستا ههیه هۆشیارتر و چاوكراوهتر بین كه نهكا ببینه سووتهمهنی ئاگروشهڕێك كه بهرژهوهندی خۆمان و هیچ كهسی تری تێدا نیه، دیفاعی مهشروع به ئینسانی لێهاتوو له بواره جۆراجۆرهكانی سیاسهت دا دهكرێ، دهبێ زهمینه بۆ كهس خۆش نهكهین كه شهڕمان پێ بفرۆشن و دواتر پهشیمانیمان پێ بمێنێتهوه و پاشان بهحیسابی ئهزموونهكان و ههڵهكانی مێژووی دانێین، دهبێ دوای ئهوهنده ساڵ بۆمان دهركهوت بێ كه رێگهچارهی باش بۆ رزگاری گهلهكهمان له كوێ دایه و باش باش ههستمان بهوه كردبێت كه كورد له ههڵبژاردنی دۆستانی خۆی له مێژوو دا زۆر جار ههڵهی كردووه چیدی با جارێكی دیكه دووپات نهبێتهوه.
سازدانی دیمانه: هیوای نوێ
بهیاننامهی یهكێتی دیموكراتی كوردستان سهبارهت به مهرگی ئیبراهیمی لۆتفۆڵڵاهی
شوبات 5, 2008 at 4:55 pm (هاوپۆلنهكراو)
مێژووی كوردستان جارێكی تر ئاسۆیهكی ماتهمین و لاپهڕهیهكی خهڵتاوی خوێنی خسته پێش چاو و ویژدانی گهلهكهمان له رۆژههڵاتی كوردستان، و جارێكی تر گهنج و داهاتووسازێكی تری كوردستان، ئیبراهیمی لۆتفۆڵڵاهی (خوێندكاری بهشی مافناسی زانكۆی پهیام نوری شاری سنه) تاكی سهربهخۆ, به تاوانی دهربڕێنی ناڕهزایهتی و خهبات له پێناوی بهدهست هێنانی سهرهتاییترین مافه كۆمهڵایهتی و مهدهنی و سیاسییهكان له لایهن هێزهكانی حوكومهتی ئیسلامی قۆڵبهست كرا كه پاشان به شێوهیهكی تهمومژاوی گیانی لهدهست دا.
یهكێتی دیموكراتی كوردستان به ئهو پهڕی داخ و كهسهرهوه پرسهو سهرخۆشی خۆی له بنهماڵهی لۆتفۆڵڵاهی و هاوڕێیان و دۆستانی ئهو بهڕێزه و سهرجهم گهلهكهمان دهكا و خۆی به هاوبهشی خهم و شێوهنی ئهو ئازیزانه دهزانێ.
وێڕای ئهوهی كه مهرگی ئیبراهیمی لۆتفۆڵڵاهی له ههر حاڵهت و شێوهیهك دا به توندترین شێوهی مومكین مهحكوم دهكهین، خوازیارین كه به زووترین كات حوكومهتی ئیسلامی روونكردنهوهی پێویست و دروست لهسهر مهرگی ئهو بهڕێزهمان بۆ بخاتهڕوو.
یهكێتی دیموكراتی كوردستان بانگهوازی بۆ لایهنه سیاسییهكان، رێكخراوهكانی داكۆكی كار لهسهر مافی مرۆڤ، چالاكوانانی سیاسی و مهدهنی و بهگشتی ئهنجومهنهكان و خهڵكی بهشهرهفی كوردستان دهكات كه كه هاودهنگ و هاورهنگ لهبهرابهر ئهم رووداوه دا ههڵوێست بگرن و ناڕهزایهتی خۆیان دهرببڕن.
كوردیناسیۆنی یهكێتی دیموكراتی كوردستان
